ΕΙΣΑΓΩΓΗ

O καρκίνος που εκδηλώνεται σε διάφορες περιοχές της κεφαλής και του τραχήλου μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά:

1. με χειρουργική θεραπεία ή
2. με χειρουργική θεραπεία και επακόλουθη ακτινοθεραπεία ή
3. ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία.
4. 
   

          Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου στου στόματος, της γλώσσας του φάρυγγα, του ρινοφάρυγγα και του λάρυγγα βοηθάει στην άμεση θεραπευτική παρέμβαση και την διάσωση της ζωής των πασχόντων [9].

            Τα πιο δυσάρεστα επακόλουθα μετά την ακτινοθεραπεία-χημειοθεραπεία ασθενών με καρκίνο της κεφαλής και του τραχήλου είναι οι επιπλοκές από το βλεννογόνο του στοματοφάρυγγα και του λάρυγγα.

ΣΤΟΜΑΤΟΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ  

Στοματοβλεννογονίτιδα είναι  η φλεγμονή του βλεννογόνου της στοματικής κοιλότητας (βλεννογονίτιδα, mucositis) που συνήθως  συνοδεύεται από εξελκώσεις και είναι επακόλουθο της βλάβης του βλεννογόνου της στοματικής κοιλότητας, συνηθέστατα  μετά από ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία. Η συχνότητα της στοματικής βλεννογονίτιδας κυμαίνεται από 15% - 40% σε ασθενείς με στοματοτοξική χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία και στο 70% - 90%  σε ασθενείς, δέκτες μοσχευμάτων μυελού.

Οι ασθενείς με στοματοβλεννογονίτιδα  παραπονούνται για εντονότατο πόνο στη στοματική κοιλότητα και  για πολύ επώδυνη κατάποση, η οποία τους παρεμποδίζει στη λήψη τροφής [10]. Η φλεγμονή του στοματικού βλεννογόνου μπορεί να συνοδευτεί από τοπική ή και  συστηματική λοίμωξη [12]. Η επώδυνη κατάποση  επιδεινώνεται και από την εγκατάσταση ξηροστομίας, η οποία δυσχεραίνει τη μάσηση και κατάποση των τροφών, ενώ οι ασθενείς εμφανίζουν και ποικίλου βαθμού δυσφωνία.. Η στοματοβλεννογονίτιδα επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής των ασθενών και το θεραπευτικό σχεδιασμό της κυρίας νόσου.  

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑΣ 

Ο πόνος της στοματοβλεννογονίτιδας μετά από ακτινοθεραπεία – χημειοθεραπεία είναι το σημαντικότερο κλινικό πρόβλημα που σχετίζεται με τη θεραπεία του καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου. Η ιστική βλάβη του βλεννογόνου μετά από ακτινοθεραπεία – χημειοθεραπεία είναι μια δοσοεξαρτώμενη παρενέργεια, η οποία  εξαιτίας του σοβαρού πόνου που τη συνοδεύει, περιορίζει τη λήψη τροφής και τη στοματική λειτουργία. Αυτό έχει ως επακόλουθο την απώλεια βάρους και διατροφικές ανεπάρκειες των πλείστων ασθενών.

            Η στοματοβλεννογονίτιδα που προκαλείται  από τη χημειοθεραπεία του καρκίνου σχετίζεται με ειδικούς χημειοθεραπευτικούς παράγοντες, χωρίς όμως να είναι κατανοητοί ξεκάθαρα οι μηχανισμοί γένεσής της. Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα μπορεί να ασκούν άμεσα τοξικά αποτελέσματα στα ταχέως διαιρούμενα κύτταρα του στοματικού βλεννογόνου και στα  κυτταρικά στοιχεία του συνδετικού ιστού. Η μικροβιακή χλωρίδα μπορεί να παίξει ρόλο στην ανάπτυξη της ελκώδους στοματοβλεννογονίτιδας. Η χημειοθεραπεία μπορεί να είναι άμεσα τοξική και να  προσβάλει  το βλεννογόνο μέσω της συστηματικής κυκλοφορίας, ενώ μπορεί να σχετίζεται και με την έκκριση ορισμένων χημειοθεραπευτικών φαρμάκων στον σίελο, με επακόλουθο την τοπική έκθεση του φαρμάκου στο στοματικό βλεννογόνο.

            Άλλοι πιθανοί μηχανισμοί που συμμετέχουν στην ανάπτυξη της στοματοβλεννογονίτιδας είναι: O περιορισμός της ποσότητας του παραγόμενου σιέλου, η τροποποίηση των συστατικών του σιέλου, που μπορούν να επηρεάσουν  τη συντήρηση του επιθηλίου και την αποκατάσταση των βλαβών του, τη φυσιολογία της στοματικής μικροβιακής χλωρίδας και την αλληλεπίδραση μεταξύ της στοματικής μικροβιακής χλωρίδας και  του επιθηλίου του βλεννογόνου του στόματος [15].

            Η παθοφυσιολογία της στοματοβλεννογονίτιδας είναι μια πολύπλοκη σειρά γεγονότων που γίνονται με τη μεσολάβηση κυτταροκινών, που αρχίζουν με ατροφία του βλεννογόνου και τελικά καταλήγουν στη δημιουργία επώδυνων ελκών [11].

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑΣ ΑΠΟ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ, ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ  

Η αντιμετώπιση της στοματοβλεννογονίτιδας στοχεύει  στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της και την ελαχιστοποίηση των επιπλοκών της και των επακολούθων τους [9]. Η αντιμετώπιση του πόνου της στοματοβλεννογονίτιδας στηρίζεται προς το παρόν στη χορήγηση κλασικών αναλγητικών αντιμετώπισης οξέος πόνου, ενώ η έρευνα εστιάζεται στην ανάπτυξη φαρμάκων, που θα αποκλείουν ειδικούς υποδοχείς και ένζυμα που συμμετέχουν στην εκδήλωση του άλγους[11].

            Οι ασθενείς διδάσκονται από το νοσηλευτικό προσωπικό την εφαρμογή ορθών μέτρων  φροντίδας του στόματος και των δοντιών, εξοικειώνονται με τη χρήση του κατάλληλου για τον καθένα αναλγητικού, χορηγούνται τροφές υψηλής θερμιδικής αξίας και απαραίτητων θρεπτικών συστατικών, τα οποία ρευστοποιούνται για την ευκολότερη κατάποσή τους[13].  Ο βλεννογόνος του στοματοφάρυγγα  διατηρείται υγρός και λείος με την εφαρμογή υγραντικού – λειαντικού παράγοντα, όπως οι στοματικοί ψεκασμοί υδροξυαιθυλοκυτταρίνης (Xerogkelin). 

            Η εφαρμογή κρυοθεραπείας υπήρξε  χρήσιμη στην πρόληψη και την αντιμετώπιση της στοματοβλεννογονίτιδας σε ασθενείς που έπαιρναν 5 – φθοριουρακίλη. Έχουν χρησιμοποιηθεί μικρά τεμάχια πάγου (θραύσματα), καθώς και αρωματισμένα μικρά θραύσματα πάγου, τα οποία τα συγκρατεί ο ασθενής στη στοματική του κοιλότητα. Με τα παγάκια που αργολιώνουν στο στόμα, περιορίζεται η σοβαρότητα των συμπτωμάτων της στοματοβλεννογονίτιδας μετά από χημειοθεραπεία. Τα αρωματισμένα θραύσματα πάγου μπορεί να συνοδευτούν από παρενέργειες, όπως η ναυτία, η μη ανοχή από τον ασθενή  και η κεφαλαλγία [14].

            Το στοματόπλυμα TRAUMEEL S είναι ένα πολύπλοκο ομοιοπαθητικό φάρμακο που περιορίζει σημαντικά τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της στοματίτιδας που προκαλείται μετά από χημειοθεραπεία σε παιδιά που υπέστησαν μεταμόσχευση μυελού. Οι στοματοπλύσεις πρέπει να γίνονται 5 φορές την ημέρα από τη δεύτερη ημέρα μετά τη μεταμόσχευση και για τουλάχιστον 14 ημέρες, μετά την υποχώρηση όλων των σημείων της στοματίτιδας.  [17] .

Εξ άλλου αναφέρεται από τον Kassab S, et al (2009)  μια μελέτη (χαμηλού κινδύνου συστηματικού σφάλματος) επί 32 ασθενών που έκαναν στοματοπλύσεις με  το στοματόπλυμα TRAUMEEL S και συγκρίθηκαν τα θεραπευτικά αποτελέσματά  του με τα αποτελέσματα ασθενών που πήραν  εικονικό φάρμακο για στοματίτιδα μετά από χημειοθεραπεία. Οι ασθενείς που έκαναν στοματοπλύσεις με το TRAUMEEL S είχαν ευεργετικά θεραπευτικά αποτελέσματα στη στοματίτιδα εκ χημειοθεραπείας και χωρίς παρενέργειες ή φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις, σε σύγκριση με εκείνους τους ασθενείς που αντιμετωπίστηκαν με εικονικό φάρμακο και δεν είχαν θεραπευτικό αποτέλεσμα. Παρά ταύτα αυτές οι κλινικές μελέτες χρειάζονται περαιτέρω επαναλαμβανόμενες έρευνες[18].

            Η διαταραγμένη λειτουργία των σιελογόνων αδένων  και η επακόλουθη ξηροστομία μπορεί να επιμείνουν για χρόνια μετά την ακτινοθεραπεία και να επηρεάσουν  αρνητικά την ποιότητα της ζωής των ασθενών [1].  

Xerogkelin – Ξερογκελίν

(Pharmagel) 

Εφυγραντικό σπρέι για την γλώσσα και το στόμα (Υγραίνει και βελτιώνει την αίσθηση της γλώσσας και του στόματος, χαρίζοντάς τους φρεσκάδα και αναζωογόνηση).

Το Xerogkelin  δεν περιέχει προωθητικά  αέρια και χημικά συντηρητικά. Υγραίνει το βλεννογόνο του στόματος, της γλώσσας του  φάρυγγα και του λάρυγγα, εξασφαλίζοντας υψηλά  επίπεδα τοπικής ενυδάτωσης για 1-2 ώρες.

ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: Aqua (water), Sorbitol, Pistacia lentiscus (mastic) gum water, Lonicera japonica extract, Lonicera caprifolium (honeysuckle) flower extract, Hydroxyethylcellulose, Citric acid, Potassium chloride, Sodium chloride, Potassium phosphate, Magnesium chloride, Calcium chloride.

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ:  Ξηρότητα στόματος (ξηροστομία), γλώσσας, φάρυγγα, λάρυγγα, φωνητικών χορδών, μετά από λήψη ορισμένων φαρμάκων  (ψυχοφάρμακα, αντικαταθλιπτικά, αντιισταμινικά, αντιχολινεργικά, κλπ.), μετά από επεμβάσεις στους σιελογόνους αδένες, μετά από ακτινοθεραπεία  των περιοχών της κεφαλής και του τραχήλου, επί διαταραχών των σιελογόνων αδένων (Σύνδρομο Sjögren), για τη διατήρηση της υγιεινής του στόματος σε ασθενείς που  νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Ξηρότητα του στόματος, φάρυγγα και του λάρυγγα των ομιλητών και των τραγουδιστών.

ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: Ψεκάστε 4-5 φορές στο βλεννογόνο του στοματοφάρυγγα, πάνω και κάτω από τη γλώσσα. Οι ψεκασμοί μπορεί να γίνονται καθημερινά κάθε 1-3 ώρες και μπορεί να επαναλαμβάνονται πολλές φορές την ημέρα ανάλογα με τις ανάγκες βελτίωσης της υγρασίας του στόματος, του φάρυγγα και του λάρυγγα. Το προϊόν είναι ασφαλές και μπορεί κανείς να το καταπιεί άφοβα βοηθώντας την ύγρανση  του φάρυγγα , λάρυγγα και των φωνητικών χορδών.

ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ: Φιαλίδιο των 100ml με ενσωματωμένη μικροαντλία.

Παράγεται και συσκευάζεται από την: COSMETIC SP, Τσάτσος Γεώργιος, Κιουταχείας 8-10, 16231 Βύρωνας, τηλ. 2107601319 για την Pharmagel.

Υπεύθυνος Κυκλοφορίας Pharmagel Co, Δ. Γκέλης και Σια 80ο Χιλ. Αθηνών – Κορίνθου, Κόρινθος 20100 (Τ.Θ. 370), τηλ. 6944280764, FAX: 2741085030, e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. , www.pharmagel.gr

To Xerogkelin  πωλείται στα φαρμακεία. Κεντρική διάθεση: ΠΕΙ. ΦΑ. ΣΥΝ τηλ.. 2104830291