H σημασία της βιταμίνης D στη διατήρηση της υγείας©

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ: ΩΡΛ Παιδιών και ενηλίκων, ΩΡΛ Αλλεργία, Φωνιατρική, Αντιμετώπιση βαρηκοίας , εμβοών και ιλίγγων, Ιατρική διατροφολογία, Συμπληρωματική Ιατρική, Βιταμίνη D, Κόκκινο κρασί και Υγεία Ιατρείο : Δαμασκηνού 46, Κόρινθος 20100, τηλ 2741026631, 6944280764, ΦΑΞ. 2741085030, e-mail: e-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. www.gelis.gr, www.pharmagel.gr, www.orlpedia.gr, www.allergopedia.gr, www.gkelanto.gr

Η βιταμίνη D  είναι μια βιταμίνη που δημιουργείται στον ανθρώπινο οργανισμό με την επίδραση του ηλιόφωτος. Κατά την έκθεση του δέρματος, τα υπεριώδη φωτόνια Β εισέρχονται στο δέρμα και φωτολύουν  την 7-διυδροχοληστερόλη προς προβιταμίνη  D3 , η οποία με τη σειρά της , υπό την επίδραση της θερμοκρασίας του σώματος ισομερίζεται προς βιταμίνη D3.

Τα κερατινοκύτταρα του δέρματος είναι μοναδικά όχι μόνον ως πηγές της βιταμίνης D για το σώμα, αλλά διαθέτουν και τον ενζυματικό μηχανισμό του μεταβολισμού της βιταμίνης D  προς τον ενεργό μεταβολίτη της  1,25(OH)(2)D.  Επιπλέον αυτά τα κύτταρα εκφράζουν τον υποδοχέα της της βιταμίνης D    που τα καθιστά ικανά να ανταποκρίνονται  προς την  1,25(OH)(2)D την οποία παράγουν [1].

Η ανάγκη  των περισσοτέρων ανθρώπων για βιταμίνη D  εξαρτάται από την έκθεσή τους στην ηλιακή ακτινοβολία.

Η χρωστική του δέρματος, η χρήση ηλιοπροστατευτικών ουσιών  η εποχή έκθεσης στον ήλιο, το γήρας, η ώρα της ημέρας που εκτίθεται κάποιος στην ηλιακή ακτινοβολία και το γεωγραφικό πλάτος που βρίσκεται ο πληθυσμός επηρεάζουν δραματικά τη σύνθεση της προβιταμίνης D3 [2].

Η βιταμίνη D  είναι πολύ σημαντική  για τη διατήρηση της υγείας , διότι συμμετέχει σε ένα αριθμό φυσιολογικών διαδικασιών του οργανισμού, όπως η απορρόφηση του ασβεστίου η έμφυτη και η επίκτητη ανοσία και η ομοιοστασία διαφόρων οργάνων του σώματος.

Σήμερα έχει αναγνωριστεί ότι περισσότερο από το 50% του πληθυσμού της γης βρίσκεται σε κίνδυνο έλλειψης βιταμίνης D. Αυτή η έλλειψη μερικώς οφείλεται στην ανεπαρκή ενίσχυση βασικών τροφίμων με βιταμίνη D  και από την κακή αντίληψη ότι μια υγιής δίαιτα περιέχει επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D. Επιπλέον ο σύγχρονος τρόπος ζωής αποτρέπει την έκθεση των πληθυσμών στην ηλιακή ακτινοβολία.   Η έλλειψη βιταμίνης D στα παιδιά προκαλεί ραχίτιδα, καθυστέρηση της ανάπτυξης του σώματος και δημιουργεί ή επιδεινώνει την οστεοπενία.

Η χρόνια έλλειψη βιταμίνης D στους ενηλίκους προκαλεί οστεοπόρωση, οστεομαλακία, μυική αδυναμία και αυξημένο κίνδυνο πτώσεων [3].

Υπάρχουν αποδείξεις ότι η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D  μπορεί να βελτιώσει τη μυική ισχύ και να περιορίσει έτσι των αριθμό των πτώσεων μεταξύ των ηλικιωμένων, καθώς και τα κατάγματα από οστεοπόρωση [3, 4].

Η ανεπαρκής λήψη βιταμίνης D , η μη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία Β ή τα χαμηλά επίπεδα μεταβολιτών της βιταμίνης D  σχετίζονται  με αυξημένη συχνότητα  και σοβαρότητα εκδήλωσης αυτοάνοσων νόσων, με συμμετοχή των Τ βοηθητικών λεμφοκυττάρων τύπου 1 [T-helper-1 (Th1)],  που περιλαμβάνει την πολλαπλή σκλήρυνση [5], τη ρευματοειδή αρθρίτιδα [6,7], τον διαβήτη τύπου 1 [8], το συστηματικό ερυθηματώδη λύκο  [9], , και την ψωρίαση [10].

Τα χαμηλά επίπεδα της 25(ΟΗ)D3 έχουν σχετιστεί με αυξημένη συχνότητα τωνν λοιμώξεων, αλλεργίες, άσθμα και δερματοπάθειες.

Το άσθμα μπορεί να επιδεινωθεί από την έλλειψη της βιταμίνης  D  και η αποκατάσταση της έλλειψης  μπορεί να βελτιώσει τις εκδηλώσεις του άσθματος [11, 12].

Τα χαμηλά επίπεδα της 25(OH)D3  σε παιδιά Καυκάσιας φυλής σχετίζονται αντιστρόφως με την συνολική παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο και την υπέρταση [13].

Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ως κύριος παράγοντας κινδύνου καρδιοκυκλοφορικής νόσου έχει σχετιστεί με έλλειψη βιταμίνης  D  [14]. Η έκφραση των υποδοχέων της βιταμίνης D στην καρδιά, καθώς και η παρουσία  των μεταβολικών ενζύμων  της βιταμίνης D στην καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία  δηλώνει το ρόλο που παίζει η βιταμίνη D  στην υγεία του καρδιοκυκλοφορικού συστήματος.΄Σε επιδημιολογικές μελέτες παρατηρήθηκε ότι τα χαμηλά επίπεδα της  25(OH)D σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοκυκλοφορικής νόσου και  αυξημένη θνησιμότητα εξαιτίας της [15].

H γήρανση των νεφρών έχει αποδοθεί μεταξύ των άλλων και στην έλλειψη βιταμίνης D  [16].

Υπάρχουν συσσωρεμένες ενδείξεις ότι  η περιοδοντική νόσος  συνδέεται με χαμηλά επίπεδα 25-υδρόξυβιταμίνης D  , καθώς και με τους αναγνωρισμένους παράγοντες κινδύνου για τη νόσο, δηλαδή το κάπνισμα και τη διατροφή[17].

Η βιταμίνη D  μπορεί να περιορίσει την προδιάθεση για φλεγμονή των ούλων μεσω των αντιφλεγμονωδών αποτελεσμάτων της [18].

Τα χαμηλά επίπεδα της 25(OH)D , σχετίζονται επίσης με αυξημένη επίπτωση της γνωσιακής δυσλειτουργίας, νόσου του  Alzheimer και τις άνοιες διαφόρων μορφών, πράγμα που ενισχύει την πιθανότητα ότι η βιταμίνη D  παίζει ρόλο στην αιτιολογία τηξς γνωσιακής δυσλειτουργίας και της άνοιας [19].

Η έλλειψη της βιταμίνης D  έχει σχετιστεί με την εκδήλωση πολλαπλών καρκίνων, όπως του μαστού, του παχέος εντέρου, των ωοθηκών και του προστάτη. Εξαιτίας κυρίως της αυξημένης αντίστασης στην ινσουλίνη αλλά επίσης και στη διαταραγμένη  έκκριση της ινσουλίνης  η έλλειψη βιταμόνης D  σχετίζεται με την ανάπτυξη του διαβήτη τύπου 2 [20].

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες αποδείξεις  προκύπτει ότι πάνω από 17 διαφορετικοί τύποι καρκίνου είναι πιθανόν να είναι ευαίσθητοι στη βιταμίνη D . Μια μετα-ανάλυσης ερευνών χορήγησης βιταμίνης D έβγαλε συμπέρασμα ότι καθημερινή χρήση 1000 ΙU βιταμίνης D  σχετίζεται με περιορισμό του ορθοκολικού καρκίνου κατά 50-% [21].

Υποστηρίζεται ότι ανεβάζοντας στα 40 έως  60 ng/mL (100-150 nmol/L) τα επίπρδα της 25(OH)D3 στον ορό,  κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου, αυτό θα μπορούσε να προλάβει περίπου 58,000 νέα περιπτώσεις καρκίνου του μαστού και 49,000 νέες περιπτώσεις ορθοκολικού καρκίνου, κατ’ έτος και τα τρία τέταρτα των θανάτων  από αυτές τις νόσους στις ΗΠΑ  και τον Καναδά, βάσει των παρατηρήσεων που έχουν γίνει στις διπλές τυχαιοποιημένες μελέτες που έχουν γίνει μέχρι τώρα.  Η τοιαύτη λήψη βιταμίνης D3 αναμένεται να περιορίσει κατά το ήμισυ τις συχνότητες  θνησιμότητας κατά περίπτωση των ασθενών που πάσχουν από καρκίνο του μαστού, ορθοκολικό καρκίνο ή καρκίνο του προστάτη . Δεν υπάρχουν  κίνδυνοι που θα μπορούσαν να δικαιολογηθούν από την καθημερινή λήψη 2000 IU βιταμίνης D3 [D3 Gkelin drops]  ή με οποιοδήποτε τρόπο ο πληθυσμός να έχει επίπεδα 25(OH)D  στον ορό του της τάξεως των  40 to 60 ng/mL. Έχει έλθει το πλήρωμα του χρόνου για μια συντονισμένη εθνικά προσπάθεια της ουσιαστικής αύξησης της πρόσληψης βιταμίνης D3 [22].

Σε μερικές μελέτες αναφέρεται επίσης τα υψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D  στον ορό σχετίζονται  με περιορισμό της υποτροπής και περιορισμό της θνησιμότητας  του καρκίνου του μαστού, του παχέος εντέρου και του καρκίνου των ωοθηκών [23].

Ανεξάρτητα από το αν η βιταμίνη D  βοηθάει ή όχι στην πρόληψη του καρκίνου ή την υποτροπή του, η υψηλή συχνότητα ανεπάρκειας της βιταμίνης D τουλάχιστον στον πληθυσμό των ΗΠΑ  και τα αρνητικά της αποτελέσματα στην υγεία των οστών καθιστούν την ανάγκη των μετρήσεων των επιπέδων του μεταβολίτη της βιταμίνης D  25(ΟΗ) D3 επιτακτική [24].

Στην Ελλάδα κυκλοφορεί το σκεύασμα D3-Gkelin drops, που  περιέχει 1000ΙU βιταμίνης D3 σε κάθε σταγόνα του.

Το D3-Gkelin drops έχει ως έκδοχο το εξευγενισμένο ελαιόλαδο. Το ελαιόλαδο αυτό διευκολύνει την απορρόφηση της βιταμίνης D3 από το έντερο, δεδομένου ότι η βιταμίνη D3 είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη.

Παίρνοντας κανείς 1-2 σταγόνες   D3-Gkelin drops μια φορά την ημέρα,  μετά το κύριο γεύμα εξασφαλίζουν τα απαραίτητα επίπεδα  συγκεντρώσεων  25(ΟΗ)D3 στον ορό, που συμβάλουν στη διατήρηση της υγείας.

Βιβλιογραφία

1. Bikle DD. Vitamin D metabolism and function in the skin. Mol Cell Endocrinol. 2011 Jun 1.

2. Holick MF. Sunlight, UV-radiation, vitamin D and skin cancer: how much sunlight do we need? Adv Exp Med Biol. 2008;624:1-15.

3. Bischoff HA, Stahelin HB, Urscheler N, Ehrsam R, Vonthein R, Perrig-Chiello P, Tyndall A, Theiler R. Muscle strength in the elderly: its relation to vitamin D metabolites. Arch Phys Med Rehabil. 1999 Jan;80(1):54-8.

4. Fuller JC Jr, Baier S, Flakoll P, Nissen SL, Abumrad NN, Rathmacher JA. Vitamin D Status Affects Strength Gains in Older Adults Supplemented With a Combination of {beta}-Hydroxy-{beta}-Methylbutyrate, Arginine, and Lysine: A Cohort Study. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2011 Aug 1.

5. Correale J, Ysrraelit MC, Gaitán MI. Immunomodulatory effects of Vitamin D in multiple sclerosis. Brain. 2009 May;132(Pt 5):1146-60. Epub 2009 Mar 24.

6. Karray EF, Ben Dhifallah I, Ben Abdelghani K, Ben Ghorbel I, Khanfir M, Houman H, Hamzaoui K, Zakraoui L. Associations of vitamin D receptor gene polymorphisms FokI and BsmI with susceptibility to rheumatoid arthritis and Behçet's disease in Tunisians. Joint Bone Spine. 2011 Aug 4.

7. Cutolo M, Plebani M, Shoenfeld Y, Adorini L, Tincani A. Vitamin D endocrine system and the immune response in rheumatic diseases. Vitam Horm. 2011;86:327-51.

8. Devaraj S, Yun JM, Duncan-Staley CR, Jialal I. Low vitamin D levels correlate with the proinflammatory state in type 1 diabetic subjects with and without microvascular complications. Am J Clin Pathol. 2011 Mar;135(3):429-33.

9. Luo XY, Wu LJ, Yang MH, Liu NT, Liao T, Tang Z, Zeng XF, Yuan GH. Relationship of vitamin D receptor gene Fok I polymorphism with systemic lupus erythematosus. Xi Bao Yu Fen Zi Mian Yi Xue Za Zhi. 2011 Aug;27(8):901-5.

10. Fu LW, Vender R. Systemic role for vitamin d in the treatment of psoriasis and metabolic syndrome. Dermatol Res Pract. 2011;2011:276079.

11. Staple LE, Teach SJ. Evidence for the Role of Inadequate Vitamin D in Asthma Severity Among Children. J Investig Med. 2011 Jul 27.

12. Bell DS. Protean manifestations of vitamin D deficiency, part 2: deficiency and its association with autoimmune disease, cancer, infection, asthma, dermopathies, insulin resistance, and type 2 diabetes. South Med J. 2011 May;104(5):335-9.

13. Pacifico L, Anania C, Osborn JF, Ferraro F, Bonci E, Olivero E, Chiesa C. Low 25(OH)D3 levels are associated with total adiposity, metabolic syndrome, and hypertension in Caucasian children and adolescents. Eur J Endocrinol. 2011 Jul 13.

14. Moyano Peregrín C, López Rodríguez F, Castilla Castellano MD. Vitamin D and hypertension. Med Clin (Barc). 2011 Jun 22.

15. Pilz S, Tomaschitz A, März W, Drechsler C, Ritz E, Zittermann A, Cavalier E, Pieber TR, Lappe JM, Grant WB, Holick MF, Dekker JM. Vitamin D, cardiovascular disease and mortality. Clin Endocrinol (Oxf). 2011 Jun 17. ]

16. Choudhury D, Levi M. Kidney aging-inevitable or preventable? Nat Rev Nephrol. 2011 Aug 9. doi: 10.1038/nrneph.2011.104.

17. Grant WB, Boucher BJ. Are Hill's criteria for causality satisfied for vitamin D and periodontal disease? Dermatoendocrinol. 2010 Jan;2(1):30-6.

18. Dietrich T, Nunn M, Dawson-Hughes B, Bischoff-Ferrari HA. Association between serum concentrations of 25-hydroxyvitamin D and gingival inflammation. Am J Clin Nutr. 2005 Sep;82(3):575-80.

19. Dickens AP, Lang IA, Langa KM, Kos K, Llewellyn DJ. Vitamin d, cognitive dysfunction and dementia in older adults.

CNS Drugs. 2011 Aug 1;25(8):629-39.

20. Bell DS. Protean manifestations of vitamin D deficiency, part 2: deficiency and its association with autoimmune disease, cancer, infection, asthma, dermopathies, insulin resistance, and type 2 diabetes. South Med J. 2011 May;104(5):335-9.

21. Grant WB, Garland CF, Gorham ED. An estimate of cancer mortality rate reductions in Europe and the US with 1,000 IU of oral vitamin D per day. Recent Results Cancer Res. 2007;174:225-34.

22. Garland CF, Gorham ED, Mohr SB, Garland FC. Vitamin D for cancer prevention: global perspective. Ann Epidemiol. 2009 Jul;19(7):468-83.

23. Garland CF, Mohr SB, Gorham ED, Grant WB, Garland FC. Role of ultraviolet B irradiance and vitamin D in prevention of ovarian cancer. Am J Prev Med. 2006 Dec;31(6):512-4.