Πως υπολογίζονται τα επίπεδα της βιταμίνης D στον ορό; 

Τα επίπεδα της  βιταμίνης D3 στον ορό υπολογίζονται μετρώντας στο εργαστήριο τα επίπεδα του κύριου μεταβολίτη της βιταμίνης D3, ο οποίος είναι η 25 υδρόξυβιταμίνη D3 ή 25(ΟΗ)D3 [1]. Βλέπε: ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D© ,ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D3©

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, οδοντίατρος, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ιατρική διατροφολογία και τη συμπληρωματική Ιατρική, την Προληπτική ογκολογία, τη βιταμίνη D και τις Ιατρικές απόψεις για το κόκκινο κρασί Δαμασκηνού 46, Κόρινθος 20100, Τηλ 274102663 e-mail:  Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. www.gkelanto.gr www.allergopedia.gr www.gelis.gr www.orlpedia.gr

Σε πολλά εργαστήρια , που χρησιμοποιούν αντιδραστήρια του εμπορίου, αναφέρουν ως τυπικές φυσιολογικές  τιμές της 25(ΟΗ)D3 τα 25–37.5 nmol/L (10–15 ng/mL) έως τα 137.5–162.5 nmol/L (55–65 ng/mL). Αυτές οι τιμές όμως δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα στο αν ο ασθενής βρίσκεται σε έλλειψη (deficiency) ή ανεπάρκεια (insyfficiency) ή δηλητηρίαση από βιταμίνη D.

Οι πλείστες μελέτες δηλώνουν ότι τα επίπεδα της παραθορμόνης (ΡTH) βρίσκονται στην ιδανική φυσιολογική τους συγκέντρωση, όταν τα επίπεδα του ορού της 25(OH)D βρίσκεται πάνω από τα  80 nmol/L (32 ng/mL) [2, 3, 4].

Η δηλητηρίαση από βιταμίνη D, προκαλεί υπερασβεστιαιμία. Τυπικά δεν παρατηρείται υπερασβεστιαιμία παρά μόνον όταν τα επίπεδα της 25(Ο/Η)D3 φτάσουν τουλάχιστον τα  375 nmol/L (150 ng/mL) [5].

Οι μετρήσεις της  1,25(OH)2D δεν παρέχουν πληροφορίες για την κατάσταση των επιπέδων της βιταμίνης D ενός ατόμου. Τα επίπεδά της 1,25(OH)2D  συχνά βρίσκονται φυσιολογικά ή περιπτωσικά μπορεί να βρεθούν ανεβασμένα σε άτομα με έλλειψη βιταμίνης D.

O λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό είναι ότι τα επίπεδα της 1,25(OH)2D είναι 1000 φορές χαμηλότερα από τα επίπεδα της 25(OH)D και διότι ο δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός αυξάνει τη νεφρική παραγωγή της 1,25(OH)2D [6].

Όταν αναφερόμαστε στη βιταμίνη D εννοείται η βιταμίνη D2  και η βιταμίνη D3. Κλινικής σημασίας είναι κυρίως η βιταμίνη D3. 

H  παραγωγή της βιταμίνης D3 επιτυγχάνεται με την έκθεση του γυμνού δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία Β της ηλιακής ακτινοβολίας. Η βιταμίνη D3  φωτοσυντίθεται από την 7-διυδροχοληστερόλη στο δέρμα.

Άλλες πηγές βιταμίνης D3 είναι μερικές φυσικές τροφές (π.χ. τα λιπαρά ψάρια), οι τροφές που έχουν ενισχυθεί με βιταμίνη D3 (γάλα, βούτυρο, μαργαρίνη) και τα συμπληρώματα βιταμίνης D3, που χορηγούνται από το στόμα. Τα ποσά της βιταμίνης D3  που παράγονται με την έκθεση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία Β (UVB) εξαρτώνται από τον τύπο του δέρματος: Όσο πιο σκούρο είναι το δέρμα, τόσο περισσότερη διάρκεια έκθεσης χρειάζεται στην υπεριώδη ακτινοβολία Β, για να παραχθεί μια ορισμένη ποσότητα βιταμίνης D3.

H διάρκεια έκθεσης του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία Β (UVB), που χρειάζεται για να παραχθεί μια ορισμένη ποσότητα βιταμίνης D3 σε μια ιδιαίτερηδερματική επιφάνεια  εξαρτάται από την εποχή του έτους, την ώρα της ημέρας και τη γεωγραφική τοποθεσία του τόπου στον οποίο εκτίθεται το δέρμα.

Όσο υψηλότερα βρίσκεται το γεωγραφικό πλάτος ενός τόπου τόσο μικρότερη είναι η ένταση της UVB και τόσο λιγότερους μήνες το χρόνο και ώρες, ανά ημέρα προκαλείται παραγωγή βιταμίνης D3.

Παραδόξως σε πολλές σύγχρονες μελέτες περιγράφεται η ύπαρξη υψηλής επίπτωσης  έλλειψης βιταμίνης D3 σε πολλές τροπικές και ηλιόλουστες χώρες, όπως η Τουρκία  [7], Ινδία [8], Ιράν [9], Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα  και η Σαουδική Αραβία [11], ενώ στο Μαρόκο το 91% των υγιών ενηλίκων γυναικών έχουν ανεπάρκεια βιταμίνης D3 κατά τους θερινούς μήνες [12]. Η ανεπάρκεια αυτή αποδίδεται σε έλλειψη έκθεσης στον ήλιο και το είδος της ενδυμασίας που χρησιμοποιούν οι κάτοικοι αυτών των περιοχών .

Στην Ελλάδα υψηλά επίπεδα υποβιταμίνωσης D3 παρατηρούνται κατά τη διάρκεια όλου του έτους σε όλους τους πολίτες, διότι οι περισσότεροι αποφεύγουν την έκθεσή τους στον ήλιο ή όταν εκτίθενται παραμένουν γυμνοί για πολλές όρες, οπόταν αντί της βιταμίνης D3 παράγεται μελανίνη μέσα σε 10-15 λεπτά μετά την έναρξη έκθεσης στον ήλιο ή πολλοί μόλις εκτεθούν στον ήλιο πλένονται, οπόταν απομακρύνεται η προβιταμίνη D3 ή φορούν αντιηλιακές κρέμες που παρεμποδίζουν τη φωτοσύνθεση της βιταμίνης D3. Στους ιερωμένους, τους Μοναχούς και τις Μοναχές παρτηρείται αυξημένη συχνότητα υποβιταμίνωσης D3 , συνεπεία της πλήρους κάλυψης του σώματός τους και της μη έκθεσής τους στον ήλιο.

Σε περίπτωση που τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D3 [25(ΟΗ)D3] είναι χαμηλότερα από τα 32ng/ml χορηγείται συμπληρωματικά βιταμίνη D3 [D3-Gkelin drops] σε δόση 1000-4000 IU ημερησίως [μία έως τρείς σταγόνες μετά το γεύμα].

Το D3-Gkelin drops περιέχει βιταμίνη D3 διαλυμένη σε εξευγενισμένο ελαιόλαδο, πράγμα που εγγυάται την απορρόφηση της βιταμίνης D3 από το έντερο. Υπενθυμίζεται ότι η βιταμίνη D3 ανήκει στις λιποδιαλυτές βιταμίνες.

Βιβλιογραφία

1. Holick MF. Resurrection of vitamin D deficiency and rickets. J Clin Invest. 2006 Aug;116(8):2062-72.

2. Chapuy MC, Preziosi P, Maamer M, Arnaud S, Galan P, Hercberg S, Meunier PJ. Prevalence of vitamin D insufficiency in an adult normal population. Osteoporos Int. 1997;7(5):439-43.

3 Thomas MK, Lloyd-Jones DM, Thadhani RI, Shaw AC, Deraska DJ, Kitch BT, Vamvakas EC, Dick IM, Prince RL,Finkelstein JS. Hypovitaminosis D in medical inpatients. N Engl J Med. 1998 Mar 19;338(12):777-83.

4. Tangpricha V, Pearce EN, Chen TC, Holick MF. Vitamin D insufficiency among free-living healthy young adults.Am J Med. 2002 Jun 1;112(8):659-62.

5. Koutkia P, Chen TC, Holick MF. Vitamin D intoxication associated with an over-the-counter supplement. N Engl J Med. 2001 Jul 5;345(1):66-7.

6.  Holick MF. Vitamin D: the underappreciated D-lightful hormone that is important for skeletal and cellular health. Curr Opin Endocrinol Diabetes. 2002;9:87-98.

7.van der Meer IM, Middelkoop BJ, Boeke AJ, Lips P: Prevalence of vitamin D deficiency among Turkish, Moroccan, Indian and sub-Sahara African populations in Europe and their countries of origin: an overview.OsteoporosInt 2011, 22:1009–1021.

8.Ramakrishnan S, Bhansali A, Bhadada SK, et al: Vitamin D status and its seasonalvariability in healthy young adults in an asian Indian urban population.EndocrPract 2011, 17:185–191.

9. Kaykhaei MA, Hashemi M, Narouie B, et al: High prevalence of vitamin d deficiency in zahedan, southeast iran.Ann NutrMetab 2011, 58:37–41.

10 .Saadi HF, Nagelkerke N, Benedict S, et al: Predictors and relationships of serum 25 hydroxyvitamin D concentration with bone turnover markers, bone mineral density, and vitamin D receptor genotype in Emirati women.Bone 2006, 39:1136–43.

11. Ardawi MS, Qari MH, Rouzi AA, Maimani AA, Raddadi RM: Vitamin D status in relation to obesity, bone mineral density, bone turnover markers and vitamin D receptor genotypes in healthy Saudi pre- and postmenopausal women.Osteoporos Int 2011, 22:463–475.

12. El Maghraoui A, Ouzzif Z, Mounach A, Rezqi A, Achemlal L, Bezza A, Tella S, Dehhaoui M, Ghozlani I. Hypovitaminosis D and prevalent asymptomatic vertebral fractures in Moroccan postmenopausal women. BMC Womens Health. 2012 Apr 24;12(1):11.